Wat een timing. Twee dagen voordat OV-Magazine spreekt met wethouder mobiliteit, Gerard Slegers van Zaanstad en met Marja – Noord/Zuidlijn – Ruigrok, bestuurder van de Vervoerregio Amsterdam, maakt het Rijk bekend dat er een miljoenenbedrag beschikbaar komt voor de verdere ontwikkeling van de MetroBus ZaanIJ, een Bus Rapid Transit-systeem dat voorwaardelijk is voor de ontwikkeling van zo’n 36 duizend nieuwe woningen en bereikbare werkplekken in de komende vijf jaar in Amsterdam-Noord en Zaanstad; ongeveer 27.000 in Amsterdam-Noord een 9.000 in Zaanstad. Een grote mix aan infrastructurele projecten moet ervoor zorgen dat dit gebied straks goed bereikbaar blijft.
“Als je er niet kunt komen, kun je er ook niet wonen”, is de stelregel van Marja Ruigrok. “Mijn tweede naam is ‘Noord/Zuidlijn”, zegt ze. Als wethouder Haarlemmermeer, maar vooral als lid van het dagelijks bestuur van de Vervoerregio, weet ze alles van verbinding en bereikbaarheid. En dan kom je in deze stedelijke omgeving uit op het openbaar vervoer, weet ze. “Als ik buitenlandse gasten vertel dat ze vanaf het raadhuis in Haarlemmermeer in 4 minuten op Schiphol zijn met de bus, dan zeggen ze verbaasd: “In veertig minuten?” “Nee, in vier minuten! Daar kan geen auto tegenop.” Blikkend op de woningbouwopgave in de regio vanaf de noordelijke eindhalte van de Noord/Zuidlijn richting Zaanstad, zegt ze: “De mensen daar hebben de auto misschien nog nodig, maar je kunt niet meer met vier auto’s voor één woning staan. Toch moeten zij wel naar hun werk kunnen komen.”
Uit onderzoek door Sweco in opdracht van de Vervoerregio bleek dat een Bus Rapid Transit-systeem voor deze regio de meest kansrijke mobiliteitsoplossing is. “Hier zit een trotse wethouder”, zegt Gerard Slegers, als reactie op de Rijksbijdrage in het kader van de WoMo-gelden voor het Vervoerregio-initiatief voor de MetroBus ZaanIJ. “Met zoveel partners zorgen we er nu voor dat Zaanstad bereikbaar blijft voor de toekomst.”
Het Bus Rapid Transit-systeem voor de regio ten noorden van Amsterdam richting Zaanstad, waar nog eens 127.000 mensen moeten komen wonen en kunnen werken, heeft de naam MetroBus ZaanIJ. Het betreft een snelbus die zo vaak komt, dat je nooit – net als op de metro – lang hoeft te wachten. Deze bussen zijn langer en luxer dan reguliere bussen, ze hebben het uiterlijk van een metro en rijden uiteindelijk over het hele traject via mobiliteitshubs op een vrije baan.
“Het verkeer loopt nu al vast”, zegt Ruigrok. En ook het huidige ov-systeem kan de verwachte reizigersgroei niet aan. “We werken volgens het STOMP-principe (stappen, trappen, ov, MaaS, personenauto)”, voegt Slegers toe. Dus kijken de mobiliteitspartners nadrukkelijk naar brede doorfietsroutes, naar strategische mobiliteitshubs en naar hoogwaardig openbaar vervoer. De MetroBus vervult hier een spilfunctie in. De bus verbindt via hubs ook andere vervoerstromen uit de regio en het traject wordt afgestemd met andere, komende of lopende grote infrastructurele projecten in dit ontwikkelgebied.
Traject
De MetroBus start in Amsterdam Noord bij halte Noorderpark, de een na laatste halte van de Noord/Zuidlijn en rijdt tot station Zaandam-Kogerveld. Eventueel zal het na 2040 station Zaanse Schans bereiken. De realisatie begint met het aanleggen van een vrije busbaan. Dat zal – net als in het buitenland – op sommige deeltrajecten mogelijk ook op een middenbaan zijn. “Het is passen en meten op de vierkante meter”, erkent Slegers. “Maar het hele idee is, dat als je in de file staat, je de bus voorbij ziet rijden en denkt: ‘daar had ik dus in moeten zitten’.”
Opbrengst
Wat levert dit hoogwaardige ov-systeem op voor deze regio? Marja Ruigrok maakt zich geen enkele zorgen over de baten van openbaar vervoer in stedelijke omgevingen. ”In Amsterdam, Haarlemmermeer en Zaanstad zien we al dat mensen de auto laten staan, als er openbaar vervoer ‘voor de deur’ is. Slegers bevestigt dit: “Je ziet het gebeuren, zo gauw snelheid en comfort het van de auto winnen.” Ruigrok: “Met alle MKBA’s kom je hoog uit als het gaat om maatschappelijke baten.”
Realisatie
Nu de studie- en ontwikkelfase afsluit met een financiële injectie gaan de bestuurders en partners aan de slag met fase B, op weg naar de realisatie. De effecten voor de omgeving worden onderzocht, er wordt gekeken naar ruimte voor verblijfsgebieden en tegelijkertijd naar deur-tot-deur-toegang voor de MetroBus. “Dat gaat dan om eenvoudige en veilige routes naar de haltes, en ook om toegankelijke haltes”, zegt Slegers. De realisatiefase zal naar verwachting starten in 2030, waarna de MetroBus kan gaan rijden vanaf 2035. Een bereikbare vervoerregio werkt als draaicirkel voor de hele Randstad, besluit Ruigrok. En, grapt ze naar Slegers: “Dan komen we nog dichter bij elkaar.”
Dit artikel verscheen ook in OV Magazine #4 2025
